अमळनेरची ग्रामीण आरोग्य व्यवस्था ढासळली?
तालुका आरोग्य अधिकारी दालन बंद ?
प्राथमिक आरोग्य केंद्रांमध्ये रात्री कर्मचारी नाहीत ; उपकेंद्रे दिवसाही बंद?
तालुका आरोग्य अधिकारी गिरीश गोसावी करताय तरी काय?

अमळनेर : तालुक्यातील ग्रामीण आरोग्य व्यवस्थेचा कारभार नेमका चालतोय तरी कसा, असा गंभीर प्रश्न आता उपस्थित होत आहे. ग्रामीण भागातील गोरगरीब नागरिकांना वेळेवर आरोग्य सेवा मिळावी, प्राथमिक आरोग्य केंद्रे आणि उपकेंद्रांमध्ये आवश्यक कर्मचारी उपलब्ध असावेत, नागरिकांच्या तक्रारी ऐकून त्यांचे निराकरण व्हावे, यासाठी तालुका आरोग्य यंत्रणा कार्यरत असणे अपेक्षित आहे. मात्र तालुका आरोग्य अधिकारी कार्यालयातील परिस्थितीबाबत नागरिकांकडून गंभीर तक्रारी पुढे येत आहेत. तालुका आरोग्य अधिकाऱ्यांचे दालन गेल्या दोन महिन्यांपासून बंद असल्याचा आरोप होत असून, प्राथमिक आरोग्य केंद्रांमध्ये कर्मचारी उपलब्ध नसणे आणि काही उपकेंद्रे बंद असल्याच्या तक्रारींमुळे ग्रामीण आरोग्य व्यवस्थेच्या कार्यक्षमतेवर प्रश्नचिन्ह निर्माण झाले आहे.
तालुका आरोग्य अधिकारी गिरीश गोसावी यांच्या कार्यालयीन उपस्थितीबाबत आणि नागरिकांना उपलब्ध होणाऱ्या सेवांबाबत प्रश्न उपस्थित केले जात आहेत. दोन महिन्यांपासून दालन बंद असल्याची तक्रार खरी असेल, तर या काळात नागरिकांच्या आरोग्यविषयक तक्रारी कोण ऐकत आहे? तालुक्यातील आरोग्य केंद्रांच्या कामकाजावर देखरेख कोण करत आहे? कर्मचाऱ्यांच्या उपस्थितीची तपासणी कोण करीत आहे? आणि नागरिकांना तातडीच्या आरोग्यविषयक अडचणी आल्यास त्यांनी संपर्क साधायचा तरी कुणाशी? असे अनेक प्रश्न समोर येत आहेत.
ग्रामीण भागातील प्राथमिक आरोग्य केंद्रे ही सामान्य नागरिकांसाठी आरोग्य व्यवस्थेचा पहिला आधार असतात. विशेषतः गरीब, शेतकरी, शेतमजूर, महिला, ज्येष्ठ नागरिक आणि लहान मुलांना उपचारासाठी मोठ्या शहरांमध्ये धाव घेणे आर्थिकदृष्ट्या परवडत नाही. अशा परिस्थितीत प्राथमिक आरोग्य केंद्रात आवश्यक कर्मचारी उपलब्ध नसतील, वैद्यकीय सेवा वेळेवर मिळत नसेल किंवा उपकेंद्रे बंद असल्याच्या तक्रारी असतील, तर त्याचा थेट परिणाम ग्रामीण जनतेच्या आरोग्यावर होऊ शकतो. उपकेंद्रे नियमित सुरू आहेत का, तेथे आरोग्य कर्मचारी उपस्थित असतात का, औषधसाठा उपलब्ध आहे का आणि नागरिकांना प्रत्यक्ष सेवा मिळते का, याची तपासणी होणे आवश्यक आहे.
प्रश्न केवळ एका अधिकाऱ्याच्या दालनाचा नाही, तर संपूर्ण तालुका आरोग्य यंत्रणेच्या उत्तरदायित्वाचा आहे. तालुका आरोग्य अधिकारी हे तालुक्यातील आरोग्य केंद्रांच्या कामकाजावर देखरेख ठेवणारे महत्त्वाचे पद आहे. मग प्राथमिक आरोग्य केंद्रांमधील कर्मचारी उपस्थिती, उपकेंद्रांचे नियमित कामकाज, आरोग्य योजनांची अंमलबजावणी आणि नागरिकांच्या तक्रारी यांचा आढावा कोण घेत आहे? तालुका स्तरावरील वरिष्ठ अधिकारी या परिस्थितीकडे लक्ष देत आहेत का? जिल्हा आरोग्य प्रशासनाकडून नियमित तपासणी आणि आढावा घेतला जातो का? की ग्रामीण आरोग्य व्यवस्थेचा कारभार केवळ कागदोपत्री सुरू आहे, असा प्रश्न नागरिक विचारत आहेत.
तालुका आरोग्य अधिकारी गिरीश गोसावी यांना या प्रश्नांची उत्तरे द्यावी लागणार आहेत. त्यांचे कार्यालयीन दालन प्रत्यक्षात किती दिवस बंद होते, त्या कालावधीत त्यांनी कोणत्या ठिकाणी कर्तव्य बजावले, पर्यायी व्यवस्था कोणती होती, प्राथमिक आरोग्य केंद्रे व उपकेंद्रांची किती वेळा पाहणी करण्यात आली आणि नागरिकांच्या तक्रारींवर काय कार्यवाही झाली, याची अधिकृत माहिती समोर येणे गरजेचे आहे. तसेच जिल्हा आरोग्य अधिकाऱ्यांनीही या परिस्थितीची दखल घेऊन प्रत्यक्ष तपासणी करावी, अशी अपेक्षा व्यक्त होत आहे.
तालुक्याचे वरिष्ठ अधिकारी लक्ष देत नाहीत आणि जिल्हा प्रशासनही गांभीर्याने पाहत नाही, अशी नागरिकांची भावना निर्माण होत असेल, तर ही बाब आरोग्य प्रशासनासाठी चिंतेची आहे. ग्रामीण भागातील नागरिकांना आरोग्य सेवा मिळवण्यासाठी कार्यालयांचे उंबरठे झिजवावे लागणार असतील, तर शासकीय आरोग्य यंत्रणेच्या उद्देशालाच हरताळ फासला जाण्याची शक्यता आहे.
या प्रकरणी प्राथमिक आरोग्य केंद्रनिहाय कर्मचारी उपस्थिती, उपकेंद्रांच्या कामकाजाची स्थिती, वैद्यकीय अधिकारी व आरोग्य कर्मचाऱ्यांचे दौरे, कार्यालयीन उपस्थिती नोंदी, तपासणी अहवाल आणि नागरिकांच्या तक्रारींची नोंद यांची सखोल पडताळणी होणे आवश्यक आहे. तालुका आरोग्य अधिकारी कार्यालय नियमित सुरू आहे का, नागरिकांसाठी तक्रार निवारणाची पर्यायी व्यवस्था आहे का आणि ग्रामीण भागातील आरोग्य सेवा प्रत्यक्षात उपलब्ध आहेत का, याबाबत जिल्हा प्रशासनाने स्पष्ट भूमिका मांडावी.
गोरगरिबांच्या आरोग्याचा वाली कोण? हा प्रश्न आता अमळनेर तालुक्यातील ग्रामीण नागरिकांसमोर उभा ठाकला आहे. आरोग्य सेवा ही जनतेवर उपकार नसून शासनाची मूलभूत जबाबदारी आहे. त्यामुळे कार्यालयीन उपस्थिती, कर्मचारी उपलब्धता आणि आरोग्य केंद्रांच्या प्रत्यक्ष कामकाजाबाबत प्रशासनाने जनतेला उत्तर देणे आवश्यक आहे.
या प्रकरणातील तक्रारींची दखल घेऊन वरिष्ठ आरोग्य अधिकाऱ्यांनी तातडीने चौकशी करावी, तालुका आरोग्य अधिकारी गिरीश गोसावी यांच्याकडून खुलासा मागवावा आणि ग्रामीण आरोग्य व्यवस्थेतील त्रुटी दूर करण्यासाठी ठोस कार्यवाही करावी, अशी मागणी करण्यात येत आहे.
दरम्यान अमळनेरच्या ग्रामीण आरोग्य व्यवस्थेला जबाबदार कोण आणि या व्यवस्थेचा जाब विचारणार कोण? हा प्रश्न उपस्थित होत आहे.
